ბლოგი შექმნილია იმისათვის,რომ გაგიზიაროთ ჩემი თვალსაწიერიდან დანახული განათლების სისტემა,მისი დადებითი თუ პრობლემური საკითხები. საინტერესო იქნება ასევე საუბრები თუ რამდენად შეესაბამება განხორციელებული ცვლილებები ქვეყნის რეალობას.მნიშვნელოვანია თუ არა რეფორმების პროცესში საზოგადოების აქტიური ჩართულობა და მონაწილეობა.ასევე თქვენთან ერთად მინდა ვიმსჯელო და განვიხილო მასწავლებელთა პიროვნული დამოკიდებულება საკუთარი პროფესიისადმი. იმედია გავუგებთ ერთმანეთს და სიამოვნებით ვითანამშრომლებთ!!!
მოგესალმებით!
суббота, 19 января 2019 г.
суббота, 5 января 2019 г.
ცისა და მზის ხატი
ერთხელ ჰუნებთან გამარჯვებულმა ირანს მიმავალმა შაჰმა, გზად გაიარა
საქართველოში. შაჰს ეახლა პიტიახში.იაკობიც(ცუტაველი) თან წაიყვანა. შაჰმა თავის კარავში პოეტთა და ფილოსოფოსთა ტურნირი გამართა ყველას თავისი ენა უნდა ექო. შაჰს არ ეეჭვებოდა, რომ ყველა შეაქებდა სპარსულს, ან სპარსნი იტყოდნენ უკეთეს ქებას,ვიდრე სხვა ერის შვილნი. გამოვიდა სპარსი და აქო ფარსის ენა. ბიზანტიელი აქებდა ელინურს. ყივჩაღმა თავისი ენის დიდება თქვა. ალანმა თავისი დედაენა ადიდა. ჯერი ქართულ ენაზე რომ მიდგა, პიტიახშმა ცურტაველი გაიყვანა ასპარეზზე. -შენი ენა ვინ შექმნა? -ჰკითხა პირქუშმა შაჰმა ცურტაველს -ჩემი ენა ღმერთმა შექმნა! უპასუხა იაკობმა ჯიქურ. -რომელმა? -ოკითხა ისევ შაჰმა-რომელმა ღმერთმა? ბუდამქრისტემ,შივამ თუ ზარათუშტრამ? იაკობი ერთხანს დუმდა მერე დაუმატა: იმ ღმერთმა,ვისი ჯვარიც გულზე მკიდია. არ ეჭაშნიკა ეს შაჰს. არ მოეწონა,მაგრამ არაფერი თქვა. შაჰი თეთრ ჰონებს ეომებოდა და ქართველებთან გადაკიდებას ერიდებოა და თქვა იაკობმა ქართული ენის ქება. -შეხედე ქართულ ცას, ვარსკვლავების ალმასითაა მოჭდილი.იმ ვარსკვლავთა შუქია ქართულ ენაში. მზერა მიაპყარით ჩვენს მთებსა და კედლებს! მათი სიმტკიცე და გამძლეობა,სილამაზე და სიმაღლეა დედა ქართულში. შეხედეთ ქართულ ყანას, მისი ბარაქიანობაა ქართულ ენაში. ერთ სიტყვას გადააგდებ სიბრძნის ხნეულში და ათას პურის მარცვლად ამოთავთავდება ის დალოცვილი. ნახეთ ეს ხმალი ფარნავაზიან-გორგასლიანი,მისი პირივითაა მჭრელი ენა ქართული. ჩემი ენის ბგერა და თვისება-სამყაროს ბგერათა და თვისებათა ანარეკლია. თვალი მიაპყარით ლამაზ ქართველ ქალს. არა არის რა მასზე მშვენიერი ამ ქვეყანაზე. მისი სილამაზე და სინაზეა ქართულ ენაში. შეხედეთ ცას,მზესა და მთვარეს,მათი ხატია ქართულ ანბანში.მათი შუქია ქართლოსის ენაში. შეხედეთ ჩანჩქერს მათი ხმაურია ქართულს ენაში. მოუსმინეტ ზღვას-მისი ქუხილია არეკლილი ქართულს ენაში. ყური დაუგდეთ ბულბულს და თქვენ იგრძნობთ მისი გალობის ეშხს მამა-პაპის უკვდავ სიტყვებში გულისყურით მოუსმინეთ დედის ნანას და თქვენ იგრძნობთ მის სითბოს ქართულ ენაში. მიაყურადეთ ზვავების გრუხუნს და მეხტა ტეხას,თქვენ იგრძნობთ მათ ლაწალუწს და ძალას ქართულს ენაში. შეხედეთ არწივს, როგორ კრავს ირაოს ფხოვის მთათა მწვერვალებზე. ქართულ ენაში არის იმ არწვის გაფრენის სიმაღლე და სილამაზე, ქართულ ენაში არეკლილია იმ მწვერვალების თოვლის სითეთრე და სიწმინდე. ოქროპირობდა და ამკობდა ენას იაკობ ხუცესი. შაჰი უსმენდა. -ამბოენ,რომ ალექსანდრე მაკედონელი შეყვარებულთან სოლომონ ბრძენის ენაზე ლაპარაკობდა, მტერთან-სპარსულ ენაზე, ღმერთთან-ელინთა ენაზე,მოყვარესთან-ესპანურ ენაზე, თქვა ნიშნის მოგებით შაჰის კარის პოეტმა-რამდენადაც ვიცი მან ქართული ენა არ იცოდა. იაკობი არ დაიბნა. -მაგრამ მას რომ სცოდნოდა ქართული, ის იპოვიდა მასში სოლომონ ბრძენის ენის სიტკბოს, სპარსულის ძალას, ელინურის კეთილხმოვანებას, ესპანურის მუსიკას, და კიდევ აქადურისა და შუმერულის სილამაზესა და ხეთურის სიდიადეს,-თქვა ცურტაველმა. ქართულ სიტყვას არ აქვს თავისი ფერი,მუსიკა,სიბრძნე. ეს სიტყვა უფრო ღრმაა,ვიდრე მტკვარი და შავი ზღვა,უფრო მაღალი ვიდრე მყინვარი,უფრო მტკიცე, ვიდრე ქართლის ქვაციხეები…ეს სიტყვა უფრო რეკავს,ვიდრე ზარები შენთა სამრეკლოთა,დედაო მცხეთავ ის უფრო თბილია ვიდრე დედის უბე და უდრო საყვარელი,ვიდრე საბედო ქალწული… ამ ენას შეუძლა გამოთქვას ყველაფერი,რაც თქმულა და რაც არ თქმულა კაცთა მოდგმის მიერ სამყაროს შექმნის დღიდან და ისიც თქვას, რაც ჯერ არ ითქმის. და მჯერა დღესა მას მეორედ მოსვლისა, ღმერთი ამ ენაზე განკითხავს მსოფლიოს. – იაკობ ცურტაველო, ოქროპირო. შენი ფრესკით უნდა იყოს მოხატული საქართველოს ციხე-ტაძრები, -თქვა პიტიახშის კარის პოეტმა და ატირდა. პიტიახშს დანა კბილს არ უხსნიდა. ბოლოს როგორც იქნა ამოღერღა : -იაკობ არ შეგეშინდებოდა შაჰს თავი რომ მოეჭრა სენთვის? -კაცს რომელიც დაიზარებს თავისი ენისათვის თავის დადებას,ჩათვალეთ რომ თავი არ აბია,-უპასუხა იაკობმა.
“უკანასკნელი ორთაბრძოლა”
суббота, 29 декабря 2018 г.
ჩამონისლური პოეზია
ტარიელ ხარხელაური ·
აღსარება პატრიარქს
თქვენო უწმინდესობავ, მე ფარ-ხმალი დავყარე -
შიში ისე მოედო ჩემს სისხლსა და საფშვინველს,
არაფერი არ შველის კეთრით სნეულ სამყაროს,
მსოფლიო მძვინვარება როგორ ძლიერ მაშინებს.
არაფერი არ დამრჩა ირგვლივ დაუკოცნავი,
წინაპართა საფლავებს მუხლმოყრილი ვეახლე,
თქვენო უწმინდესობავ, ალბათ უკვე დროც არის -
შევეგუო წარმღვნელს და დამანგრეველ სიახლეს.
ბევრი ღამე მუხლმოყრილს მიტირია ხატებთან,
რომ როგორმე ჩემს ძველ სისხლს ეგრძნო შვება მცირედი,
მაგრამ ჩემი ქვეყნისთვის ის დილა არ გათენდა -
გაღვივება ვერ შევძელ მინავლული იმედის.
თქვენო უწმინდესობავ, დღეს ყველაფერს დრო ცელავს,
უმძიმს ხნიერ პლანეტის ჩამოღვენთილ იოგებს,
თქვენო უწმინდესობავ, როგორ შევძლო მოთმენა -
მექცეოდეს სამშობლო, და მე არა მტკიოდეს...
ხან თუ გაბეზრებული ფიქრს ნისლივით ამოვშლი,
იქ ვარ ჩამომჩვარული, სადაც უნდა ვხვიოდე,
თქვენო უწმინდესობავ, ამ შემზარავ ქაოსში
როგორ შესამჩნევია ჩემი ქვეყნის სიობლე.
ჩემი ყოფნა სამზეო დროით განსაზღვრულია,
კოშმარული ხილვები და ქარები მარწევენ,
აქ ჩემ ირგვლივ რაც ხდება, შევეგუე სრულიად,
არაფრისგან არ ვცდილობ ახლა თავის დაღწევას.
თქვენო უწმინდესობავ, დრო მკარნახობს რომ ვცდები,
ვერ ავყარე ფიქრები საშიში და მზარავი,
ყოველ მზის ამოსვლისას გამოვდივარ ლოცვებით
და ცრემლივით სველია ჩეი ლურჯი კარავი.
თქვენო უწმინდესობავ, აქ სტრიქონი ყოველი
ჭმუნვით გაჯერებული გულის მონაწერია,
ვდგავარ ქედდადრეკილი და შენდობას მოველი,
ამ ცოდვათა შენდობა - ვიცი რთულზე რთულია.
თქვენო უწმინდესობავ, დამიშვია აფრები,
აირია ამინდი, და ხშირია ნისლობა,
ის რაც ეჭვს გარეშეა, დროში ვერა ვთანხმდებით -
საქართველოს გარეშე მე და მარადისობა.
თქვენო უწმინდესობავ, ტკივილების შენდობას
ამ ტკივილთა გარეშე როგორ გაგიბედავდი,
ჩემი ჩამონისლული პოეზიის ერდოდან
შენს ლოცვებში, და შენში, საქართველოს ვხედავდი.
თქვენო უწმინდესობავ, ახლა ღონემიხდილი
დასერილი ფიქრებით მინდორს ვგავარ ნაურმალს,
მეშინია სიცოცხლის, არც შვებაა სიკვდილი -
ვიდრე ჩემი მამული ასე ძლიერ მაურვებს.
თქვენო უწმინდესობავ, თუ ფარ-ხმალი დავყარე,
შიში ისე ხარბად ღრღნის ჩემს სხეულს და საფშვინველს,
ახლაც შეშფოთებული ვაკვირდები ვარსკვლავებს,
მსოფლიო მძვინვარება როგორ ძლიერ მაშინებს.
შიში ისე მოედო ჩემს სისხლსა და საფშვინველს,
არაფერი არ შველის კეთრით სნეულ სამყაროს,
მსოფლიო მძვინვარება როგორ ძლიერ მაშინებს.
არაფერი არ დამრჩა ირგვლივ დაუკოცნავი,
წინაპართა საფლავებს მუხლმოყრილი ვეახლე,
თქვენო უწმინდესობავ, ალბათ უკვე დროც არის -
შევეგუო წარმღვნელს და დამანგრეველ სიახლეს.
ბევრი ღამე მუხლმოყრილს მიტირია ხატებთან,
რომ როგორმე ჩემს ძველ სისხლს ეგრძნო შვება მცირედი,
მაგრამ ჩემი ქვეყნისთვის ის დილა არ გათენდა -
გაღვივება ვერ შევძელ მინავლული იმედის.
თქვენო უწმინდესობავ, დღეს ყველაფერს დრო ცელავს,
უმძიმს ხნიერ პლანეტის ჩამოღვენთილ იოგებს,
თქვენო უწმინდესობავ, როგორ შევძლო მოთმენა -
მექცეოდეს სამშობლო, და მე არა მტკიოდეს...
ხან თუ გაბეზრებული ფიქრს ნისლივით ამოვშლი,
იქ ვარ ჩამომჩვარული, სადაც უნდა ვხვიოდე,
თქვენო უწმინდესობავ, ამ შემზარავ ქაოსში
როგორ შესამჩნევია ჩემი ქვეყნის სიობლე.
ჩემი ყოფნა სამზეო დროით განსაზღვრულია,
კოშმარული ხილვები და ქარები მარწევენ,
აქ ჩემ ირგვლივ რაც ხდება, შევეგუე სრულიად,
არაფრისგან არ ვცდილობ ახლა თავის დაღწევას.
თქვენო უწმინდესობავ, დრო მკარნახობს რომ ვცდები,
ვერ ავყარე ფიქრები საშიში და მზარავი,
ყოველ მზის ამოსვლისას გამოვდივარ ლოცვებით
და ცრემლივით სველია ჩეი ლურჯი კარავი.
თქვენო უწმინდესობავ, აქ სტრიქონი ყოველი
ჭმუნვით გაჯერებული გულის მონაწერია,
ვდგავარ ქედდადრეკილი და შენდობას მოველი,
ამ ცოდვათა შენდობა - ვიცი რთულზე რთულია.
თქვენო უწმინდესობავ, დამიშვია აფრები,
აირია ამინდი, და ხშირია ნისლობა,
ის რაც ეჭვს გარეშეა, დროში ვერა ვთანხმდებით -
საქართველოს გარეშე მე და მარადისობა.
თქვენო უწმინდესობავ, ტკივილების შენდობას
ამ ტკივილთა გარეშე როგორ გაგიბედავდი,
ჩემი ჩამონისლული პოეზიის ერდოდან
შენს ლოცვებში, და შენში, საქართველოს ვხედავდი.
თქვენო უწმინდესობავ, ახლა ღონემიხდილი
დასერილი ფიქრებით მინდორს ვგავარ ნაურმალს,
მეშინია სიცოცხლის, არც შვებაა სიკვდილი -
ვიდრე ჩემი მამული ასე ძლიერ მაურვებს.
თქვენო უწმინდესობავ, თუ ფარ-ხმალი დავყარე,
შიში ისე ხარბად ღრღნის ჩემს სხეულს და საფშვინველს,
ახლაც შეშფოთებული ვაკვირდები ვარსკვლავებს,
მსოფლიო მძვინვარება როგორ ძლიერ მაშინებს.
ტარიელ ხარხელაური
среда, 5 декабря 2018 г.
რეზო ინანიშვილი
ქართულ ლიტერატურაში ქალი პერსონაჟების როლი ძალიან მცირეა. უმეტესად მათ სიმბოლური დატვირთვა აქვთ და დედას, მაცდურს, მუზას ან მსხვერპლს, ხშირად დაჩაგრულ საქართველოს განასახიერებენ. გამონაკლისია რევაზ ინანიშვილის შემოქმედება, სადაც მწერალი განსხვავებულ, ძლიერ და საინტერესო გოგო პერსონაჟებს წარმოგვიდგენს. გარდა ამისა, ორივე სქესის გმირების რაოდენობა დაბალანსებულია. ვფიქრობ, რევაზ ინანიშვილს, სხვა მიზეზებთან ერთად, სწორედ ეს ხდის განსაკუთრებულსა და განსხვავებულს ქართულ მწერლობაში. მისი ნაწარმოებებიდან არაერთი მაგალითის მოყვანა შეიძლება, სადაც ქალის გონიერების, ძალისა და სექსუალურობის შესაძლებლობა დაუშვა.
რეზო ინანიშვილის ბევრი მოთხრობა მიყვარს, ერთს მაინც ვერ ავირჩევდი, ამიტომ რამდენიმე მათგანზე მოგიყვებით, რომლებშიც მთავარი პერსონაჟები ქალები არიან.
ჩემთვის რევაზ ინანიშვილის ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი, საინტერესო და განსხვავებული პერსონაჟია გოგონა, რომელსაც ღამე შეუყვარდა (მოთხრობიდან „გოგონა, რომელსაც ღამე შეუყვარდა“). ის მხოლოდ იმით იყო გამორჩეული, რომ ყველაფერს ცოტა უფრო სხვანაირად ხედავდა, ვიდრე ჩვენ. ინანიშვილი აღგვიწერს იმ ზღაპრულ სამყაროს, რომელსაც მხოლოდ გოგონას თვალები ამჩნევს. მაგალითად, როდესაც ჩვენთვის ხე უბრალოდ ყვავის, მისთვის ყოველი კვირტი თოთო ბავშვივით იღვიძებს და თვალებს იფშვნეტს. სურათი, რომელსაც ინანიშვილი გოგონას ხედვით გვიხატავს, გვიჩენს სურვილს, ჩვენც შეგვეძლოს “მზის სხივებით სავსე უღრან ტყეში’’ მოვხვდეთ, სადაც ათასნაირი ფერის ჩიტები დაფრინავენ. ვფიქრობ, ბავშვისთვის შემოქმედებითობის უნარის განვითარება ადრეული ასაკიდანვე მნიშვნელოვანია. ამ მოთხრობას კი მშობლებისთვისაც დიდი დახმარების გაწევა შეუძლია. გარდა ამისა, ეს ტექსტი აღუძრავს მათ სურვილს, იყვნენ გოგონასავით მამაცები. ღამეც ხომ მისი უშიშრობით იხიბლება და აჩვენებს სილამაზეს, რომელიც მის წიაღშია.
რევაზ ინანიშვილის ნაწარმოებებიდან კიდევ ერთი უსაყვარლესი გმირი ლარაა (მოთხრობიდან „ლარა“ ). მოთხრობაში ძლიერ, დამოუკიდებელ, დახვეწილ ქალ პერსონაჟს ვეცნობით, რომლის უპირობო ზრუნვა ისეთი ადამიანისადმი, როგორიც მამამისია, კიდევ უფრო მაღალ და ძლიერ პიროვნებად წარმოაჩენს ლარას. ის სხვებს არ ჰგავს, მისი ცხოვრების სტილი განსხვავებულია. ის არ ერევა ცნობისმოყვარე და სხვაზე “ჩურჩულ-პრუტუნის” მოყვარულ სამეზობლოში. შეიძლება ვიფიქროთ, რომ ინანიშვილი ლარას სახით გვაჩვენებს იმ ცვლილებას, რომელიც მწერალს უნდა, რომ საზოგადოებაში დაინახოს. ამას კი ქალი პერსონაჟით აკეთებს, რაც ვფიქრობ, ძალიან მნიშვნელოვანია. სოციალური გარემო, რომელიც გოგონებს საკუთარ ძალებსა და შესაძლებლობებს კითხვის ნიშნის ქვეშ ასმევინებს, ხელს უშლის საზოგადოებას, განვითარდეს და ყველასათვის თანასწორუფლებიანი, სამართლიანი გარემო შექმნას. ეს პრობლემა დღესაც აქტუალურია. რევაზ ინანიშვილი ლარას პერსონაჟით გენდერთან დაკავშირებულ სტერეოტიპებს ანგრევს. ქართულ ლიტერატურას სჭირდება მსგავსი სახეები, რათა მკითხველი გოგონები საკუთარ ძალებში დარწმუნდნენ.
რევაზ ინანიშვილი მოთხრობა „მეირაღის გოგონას ამბავში“ ქალის ხელით ცვლის სამყაროს. გოგონას უბრალო ქმედებით იარაღს ყვავილები ანაცვლებს და უბედურებაც მალევე იცვლება ბედნიერებით. ცოლის სიკვდილის შემდეგ მეიარაღეს პირველად ეღიმება, როდესაც შვილის მიერ მოტანილ ლარნაკში ჩაწყობილ ყვავილებს შეამჩნევს. “მან რაღაც უცნაური რამ იგრძნო. ეს თითქოს სინათლე იყო, სინათლე კი არა, სითბო იყო, სიწყნარე იყო, სურნელება იყო ერთდროულად.” დღევანდელ სამყაროში, სადაც იარაღი ატომია, კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია მეიარაღის გოგონების არსებობა, რადგან თანამედროვე იარაღმა შეიძლება სრულიად იმსხვერპლოს დედამიწა.
რევაზ ინანიშვილმა თავისი ჰუმანურობით ისიც შეძლო, რომ ძველი ქართველი ქალის მწუხარება შეეგრძნო („ძველი ქართველი ქალი“ ) და “კალოს ბზესთან ერთად განიავებული სილამაზე” დაიტირა. მოთხრობა “ძველი ქართველი ქალი” გაგრძნობინებს იმ უსამართლობას, რომელსაც პატარა ასაკში ძალადობით დაოჯახებული გოგონები განიცდიან. ეს პრობლემა რაიონებში დღესაც არსებობს. ასეთ ქალებს კი ხშირდ არჩევნის გაკეთების საშუალებაც არ აქვთ. “მეტი რა გზა მაქვს, ქართველი ქალი ვარ, დედ-მამის შვილი, ნათესავების პატრონი, ვაბივარ და ვტრიალებ…”. სამწუხაროდ, საზოგადოების ნაწილი დღესაც ქალის „ღირსეულ“ ბედს ასე აღიქვამს. კიდევ უფრო სამწუხაროდ, ასე მოაზროვნე ოჯახში აღზრდილ გოგონებს თავიანთ ფუნქციად მხოლოდ ქმარსა და შვილებზე ზრუნვა მიაჩნიათ. თავს აიძულებენ დათრგუნონ საკუთარი ოცნებები, გრძნობები და ემოციები, განსაკუთრებით — სექსუალურობა. „გაქრეს ძველი დრო, გაქრა კიდეც, გაქრეს იმის მაქებარიც, ერთ ისეთ კოცნად არა ღირს კინოში რომ კოცნიან ქალი და კაცი ერთმანეთს!“ — ამბობს ფინალში ძველი ქართველი ქალი და ვფიქრობ, იმისთვის რომ გაქრეს ძველი დრო და დაიმსხვრეს ძველი სტერეოტიპები, ხშირად უნდა ვიკითხოთ რეზო ინანიშვილი, განსაკუთრებით გოგონებმა
среда, 12 сентября 2018 г.
სიყვარულის გრამატიკა
სიყვარული ვერტიკალურია და თან ბრუნვადიო!
კიდევ ერთხელ ვაბრუნოთ აბსტრაქტული არსებითად არსებითი სახელი სიყვარული, შვიდივე ბრუნვაში და ბოლოს კიდევ ერთხელ მივხვდებით, რომ საერთოდ არაფერი არ ვიცით ამ გრძნობაზე, კიდევ ერთხელ მივხვდებით, რომ ამის ცოდნა უკვე ყვეალაფერია და ყველაფრის ცოდნა– არაფერი. ეს ფილოსოფიაა!
სიყვარული შვიდივე ბრუნვაში სასურველია და ნებისმიერ სინტაგმაში მოსაწონი.
სიყვარულს არ უხდება წარსული დრო, აწმყოსა და მოვალისთვისაა შექმნილი.
სიყვარულს უხდება სამივე პირი და ყველაზე მოხდენილი სწორედ მაშინაა, როცა მოქმედებას ან მდგომარეობას განიცდის.
სიყვარულს არ უხდება მრავლობითი რიცხვი, არც მხოლობითი და რა ცუდია, რომ ქართულს ორობითი რიცხვი არ აქვს.
სიყვარული ზედ არ ერთვის არაფერს, თვითონ ზედსართავსაც იხდენს, მაგრამ ყველანაირი სართავის გარეშეც გენიალურია.
სიყვარულს უხდება კუთვნილებითი ნაცვალსახელები, მარტო სიყვარულს უხდება ეგოიზმი.
ვერცერთი შორისდებული ვერ გამოხატავს სიყვარულის არსს, მას როგორც გრძნობას, მას როგორც აღტაცებას ან აღმაფრენას.
სიყვარული მართლა შედგება ბევრი ნაწილაკისგან და თვითონვე ქმნის ბევრ ფერად, ნათელ ნაწილაკს, რომელიც ტრიალებს ჰაერში, ასტრალში.
სიყვარული არის ყველაზე დიდი კავშირი, არა მაგრამ, არა რადგან, მხოლოდ და... მე და შენ…
სიყვარულს არ უყვარს თანდებულები, სიყვარულში მესამე, რომელიც თან ებმის ყოველთვის ზედმეტია.
უკვე დამასწრეს და თქვეს: მიყვარხარში შენ ხარ, მე ვარ, ის არ არის.
სიყვარული თვითონაა ენა, რომელიც უგრამატიკოდაც გამართული და მეტყველია და რომელიც გრამატიკასაც კი ვერ მოყავს სისტემაში.
. . .
მიყვარხარ მე შენ თუ შენ მე, ვერ გავიგე,
სენად შემეყარა გუშინ ინვერსია,
ორპირიანად და ამბივალენტურად
ახლა მეჩვენება თვითონ პოეზიაც...
მიყვარდი, მიყვარხარ და სულ მეყვარები
არასტაბილურად და გეზარეული
დავდივარ, მწკრივების ხაფანგში გავები,
თან გზას ვერ ვპოულობ, როგორც მთვარეული.
მწკრივებს და სერიებს რაღაცას ავუხსნი,
როგორმე ვთხოვ და "იცი" ზმნას დავიხმარებ,
ინვერსიულობის სეანსზე გავუშვი,
ასპექტს თუ დაკარგავს, ჩემს თავს დავაბრალებ.
ზმნისწინებს ვერ ვურთავ „შე”-ს და „გადმო”-ს გარდა,
ვერ გადა-გიყვარე, ასე დეფექტური,
გზაში დრო-კილოთა აბგა გამითავდა,
აქტივს დავესესხე, მედიუმს ვემდური.
მე შენთან უშუალო კონტაქტი არ მყოფნის -
პოსიბილიტური ვნების პოეზია,
მოვედი უდროოდ - აწმყოშიც, ნამყოშიც,
ქცევას შევამატე სამი სხვა ვერსია;
მესამე სერიას წარსულზე ვეხუმრე,
ვეღარ მოვაბრუნე გვარში და თან იმგვარ
გზნებით გიხატავდი კოცნის ნაფეხურებს,
რომ გადამემტერა მთელი პარადიგმა...
დავუწყე პირს და რიცხვს ხელახლა ძიება,
რეალურ ობიექტს ნიშანი აკლია,
რელატიურობა არ გეპატიება,
ამ ვალენტობამ კი თითქმის გადამრია...
დრო, კილო, გეზი და ორიენტაცია,
ზმნისწინი, ასპექტი მწკრივებს შევაშველე,
გარდამავლობა რომ ვეღარ გავარკვიე,
გზისობა, აქტი და გვარი გავაშველე;
კონვერსია ისე ჯიუტად მოიქცა,
გავწყვიტე კონტაქტი ყოველგვარ თემაზე,
ფუძემ და ძირმა კი ოთახი მოიცვა
და ალაპარაკდნენ ათასგვარ ენაზე...
ახლა უშენობის ზღვაში ვოიაჟი
ამ ზმნაზე საწერად კარგი მიზეზია,
როგორ ვიფიქრებდი, მორფოლოგიაშიც
თუ იმალებოდა დიდი პოეზია!
. . .
მე შენ მიყვარხარ: ამ პირვექმნილ გზავნილში, ფაქტიურად, თავს იყრის განსაკუთრებული, ერთმანეთისგან განუყოფელი აფექტები, ხოლო მის გარეგნულ სისადავესა და სიმარტივეში გადახლართულია აღტკინება, წუხილი, პატივისცემა და ალერგია. აღსარების ჩურჩულში ისმის ნამდვილი სენტიმენტალური კაკოფონია, რომელშიც სიყვარული სხვადასხვა ხმაზე საკუთარ საგალობელს მღერის.
“მე შენ მიყვარხარ”, პირველ ყოვლისა, და ეს მისი გრამატიკული სიცხადეა, მტკიცებითი დებულებაა, რომელიც გულისხმობს ექსტაზს, პაროქსიზმს და ბედნიერებას. ამ მტკიცებულებას ოპტატიური (სურვებითი) ხასიათიც აქვს: მე ვამბობ “მე შენ მიყვარხარ”, რათა დავიბრუნო ის “მე”, რომელიც, მას შემდეგ, რაც შევიყვარე, მე აღარ მეკუთვნის და გავამთლიანო ჩემი შინაგანი და სუბსტანციური სამყარო, რომელსაც დამაშორეს. მე ვლაპარაკობ იმ ადგილზე, – “შენ”, -სადაც მე ვწყვეტ ჩემს არსებობას: ეს ის ადგილია, სადაც მეორე ჯერ არ არის და სადაც მე მის ნახვას ვისურვებდი. “მე შენ მიყვარხარ” მუდარის შემცველი (propitiatoir) გამოთქმაცაა: ის სთხოვს ნაცვალსახელებს წამოაჩინონ პიროვნებები: “მე” დაკარგული “შინაგანობის” (interiorite) ნოსტალგიას მიანიშნებს, “შენ” სურვილს, რომ სიყვარულის საგანმა საკუთარი იდენტურობა მოიხვეჭოს. “მე შენ მიყვარხარ”-ში ბრძანებითი კილოს მგზნებარებაც ისმის: შემიყვარე! გიბრძანებ, გიყვარდე! ვალს გადახდა უნდა! ჩემო სიყვარულო, გსურს, თუ არა, გახდი ჩემი მოვალე: შენ შეცდი, დანაშაული ჩაიდინე და ბრალს სამაგიეროს მიზღვევით თუ გამოისყიდი. როდესაც შენგან სიყვარულს ვითხოვ, მე ჩემს მოთხოვნას საკუთარი სიყვარულით ვამართლებ, მსგავსად მარკიზ დე სადის უზნეო პერსონაჟებისა, რომლებიც გამართლებას პოულობენ სურვილში, რომელიც მათ ნანატრი არსების დაუფლებისკენ უბიძგებს. ყველა ნაზი შეყვარებული სადის გზით მიდის.
დაბოლოს, “მე შენ მიყვარხარ” კითხვითი ფორმის შემცველიცაა: გიყვარვარ? ეს პანიკური კითხვაა, რადგან პასუხზეა დამოკიდებული, შევაღებ თუ არა სამოთხის კარს. თუ კი აღსარებას ვეღირსე, შევძლებ სამყაროს სახე ვუცვალო. ერთი ამოსუნთქვა და სუბიექტურობის დაკარგვის განცდას ნარცისული აღტკინება შეენაცვლება: ეიფორიაში მყოფი, ჯერ კიდევ გონებადაბინდული და მშფოთვარე, დავტკბები საკუთარი “მე”-ს მოპოვებით, რომელიც მეორემ წარმტაცა, რაწამს გამომეცხადა. მეორემ საკუთარ თავს “წამართვა” (ravir-წართმევა, გატაცება, მოხიბვლა). ახლა ისევ ძალოვანი შევიქმენი. ორმხრივი სიყვარულისას, გამოთქმის “მე შენ მიყვარხარ” შენობითობა სიამოვნების მოახლოებას მოასწავებს: ეს არის ტყვეობა, რომელიც ტყვეს ყველაზე ღრმა ეიფორიაში ჩაძირავს. გზავნილის ავტორის მიზანი “გამოჭერაა” და სასიყვარულო აღსარებით სულშეძრული ადრესატიც “გამოჭერილია”. ორმხრივობა შესაძლებელია, როდესაც შანტაჟის მსგავსი, იმპერატიული სასიყვარულო გზავნილი ადრესატისთვის ბედნიერებისა და სისავსის დაპირებად იქცევა.
“მე შენ მიყვარხარ”, პირველ ყოვლისა, და ეს მისი გრამატიკული სიცხადეა, მტკიცებითი დებულებაა, რომელიც გულისხმობს ექსტაზს, პაროქსიზმს და ბედნიერებას. ამ მტკიცებულებას ოპტატიური (სურვებითი) ხასიათიც აქვს: მე ვამბობ “მე შენ მიყვარხარ”, რათა დავიბრუნო ის “მე”, რომელიც, მას შემდეგ, რაც შევიყვარე, მე აღარ მეკუთვნის და გავამთლიანო ჩემი შინაგანი და სუბსტანციური სამყარო, რომელსაც დამაშორეს. მე ვლაპარაკობ იმ ადგილზე, – “შენ”, -სადაც მე ვწყვეტ ჩემს არსებობას: ეს ის ადგილია, სადაც მეორე ჯერ არ არის და სადაც მე მის ნახვას ვისურვებდი. “მე შენ მიყვარხარ” მუდარის შემცველი (propitiatoir) გამოთქმაცაა: ის სთხოვს ნაცვალსახელებს წამოაჩინონ პიროვნებები: “მე” დაკარგული “შინაგანობის” (interiorite) ნოსტალგიას მიანიშნებს, “შენ” სურვილს, რომ სიყვარულის საგანმა საკუთარი იდენტურობა მოიხვეჭოს. “მე შენ მიყვარხარ”-ში ბრძანებითი კილოს მგზნებარებაც ისმის: შემიყვარე! გიბრძანებ, გიყვარდე! ვალს გადახდა უნდა! ჩემო სიყვარულო, გსურს, თუ არა, გახდი ჩემი მოვალე: შენ შეცდი, დანაშაული ჩაიდინე და ბრალს სამაგიეროს მიზღვევით თუ გამოისყიდი. როდესაც შენგან სიყვარულს ვითხოვ, მე ჩემს მოთხოვნას საკუთარი სიყვარულით ვამართლებ, მსგავსად მარკიზ დე სადის უზნეო პერსონაჟებისა, რომლებიც გამართლებას პოულობენ სურვილში, რომელიც მათ ნანატრი არსების დაუფლებისკენ უბიძგებს. ყველა ნაზი შეყვარებული სადის გზით მიდის.
დაბოლოს, “მე შენ მიყვარხარ” კითხვითი ფორმის შემცველიცაა: გიყვარვარ? ეს პანიკური კითხვაა, რადგან პასუხზეა დამოკიდებული, შევაღებ თუ არა სამოთხის კარს. თუ კი აღსარებას ვეღირსე, შევძლებ სამყაროს სახე ვუცვალო. ერთი ამოსუნთქვა და სუბიექტურობის დაკარგვის განცდას ნარცისული აღტკინება შეენაცვლება: ეიფორიაში მყოფი, ჯერ კიდევ გონებადაბინდული და მშფოთვარე, დავტკბები საკუთარი “მე”-ს მოპოვებით, რომელიც მეორემ წარმტაცა, რაწამს გამომეცხადა. მეორემ საკუთარ თავს “წამართვა” (ravir-წართმევა, გატაცება, მოხიბვლა). ახლა ისევ ძალოვანი შევიქმენი. ორმხრივი სიყვარულისას, გამოთქმის “მე შენ მიყვარხარ” შენობითობა სიამოვნების მოახლოებას მოასწავებს: ეს არის ტყვეობა, რომელიც ტყვეს ყველაზე ღრმა ეიფორიაში ჩაძირავს. გზავნილის ავტორის მიზანი “გამოჭერაა” და სასიყვარულო აღსარებით სულშეძრული ადრესატიც “გამოჭერილია”. ორმხრივობა შესაძლებელია, როდესაც შანტაჟის მსგავსი, იმპერატიული სასიყვარულო გზავნილი ადრესატისთვის ბედნიერებისა და სისავსის დაპირებად იქცევა.
суббота, 8 сентября 2018 г.
გურული ლექსიკონი
გ უ რ ი ა
1.კაპარწახი - ადვილად ფეთქებადი
2.მაკვარანცხი - მოხერხებული
3.ბარჩხალი- მარჯვე,ყოჩაღი
4.დრიაშები - სამზარეულოში ენერგიულად მოტრიალე დიასახლისი
5. დილენჯი- ზარმაცი , გაურჯელი
6.აბლაუცა- მოუხერხებელი
7.საორხელოდ - უგულოდ
8.ალაბოში- დაუდევარი
ხელჩქარები- ხელმარდი
9.მიაბალახტარება- უხეიროდ ,ნაჩქარევად საქმის გაკეთება
10.მოროხვილი- მიულაგებელი, არეულ-დარეული
11.დიდნენა- ბებია
12.ბრწკალი-სხივი
13.დილაბნელი- დილაუთენია
14.ბზუალი- ტრიალი
15.საყოლი- შინაური ფრინველ-ცხოველი
16.ყინტორიე- კისერშიშველა
17.ბესალიკონიები-მსუქანი დედლები
18.გაზვირინებული- უშნოდ გასუქებული
19.ზღმურტლიანი- ჭუჭყიანი
20. ბზიაქი- ხმაური
21.ბათურაი- მსუქანი
22.საჯობინარი- ადრეული საუზმე
23.ქუხნა- სამზარეულო
24.გალანცული- გაჭვარტლული
25.დღისინათლიამდე- დაღამებამდე
26.უწყალწმინდო- უსმელ-უჭმელი
27.ყორნის ნისკარტი- ჭამის დროს შემოსწრებული სტუმარი
28.ფინდიკი- ხვავი
29.შეხიდება - შველა
30.გაშპი- წადი
31.მოკურუნცხული- წელში მოკაკვული
32.უზანდარა- ჭუჭლის კარადა
33.კარანჩხაი- კალათი
34.გამოხირეკებული- დაცარიელებული
35.დაფარკალება-ლამაზად დაწყობა
36.გამოფიჟმეტებული- გაყვითლებული
37.თხროშო- კოკისპირული
38დაკანჭვლა- თხილის გარჩევა
39. ჭღვიპი- წვიმიანი
40.საფურცლობო- გაზაფხულის წვიმა
вторник, 28 августа 2018 г.
კომპიუტერი და ბავშვები
სხვადასხვა რელიგიის მიმდევართა ზოგიერთი ადამიანი კომპიუტერს რაღაც ცრუ რწმენით უდგება. არის იმგვარი გართულებული შემთხვევებიც, როდესაც გამორთული კომპიუტერიც კი საშიშად არის მიჩნეული. ამგვარი ადამიანები კომპიუტერის ყოველგვარი გამოყენების წინააღმდეგნი არიან, რაც, თავის მხრივ, რადიკალიზმის თავისებური გამოვლინებაა და არანაირად არ ეთვისება ეკლესიურ აზროვნებას.
ამასთან დაკავშირებით განვმარტავთ, რომ კომპიუტერი მხოლოდ და მხოლოდ უბრალო მანქანაა, რომელსაც თავისი შესასრულებელი ფუნქციები აკისრია. ის ადამიანმა შექმნა და ისევე, როგორც ყველა სხვა გამოგონებისა თუ ნივთის მოხმარება შეიძლება როგორც სასიკეთოდ, ასევე ცუდი მიზნისათვის, ასევეა კომპიუტერიც. ტექნიკური პროგრესი თავისთავად არ არის ცუდი. არსებითი ის არის, თუ ადამიანის მიერ რა მიზნით იქნება გამოყენებული. მაგალითისათვის შესაძლებელია მივუთითოთ ისეთ უბრალო სამუშაო იარაღზე, როგორიც არის ნიჩაბი, რომელიც შეიძლება გამოვიყენოთ როგორც სამშენებლო დანიშნულებისათვის, ასევე ადამიანისათვის ფიზიკური ზიანის მისაყენებლად.
ყველაფერთან ერთად, ერთი რამეც არის მნიშვნელოვანი. თუ დავუკვირდებით დღევანდელ რეალობას, დავინახავთ, რომ კომპიუტერის გარეშე რაიმე საქმის წარმოება თუ ორგანიზაციის არსებობა აბსოლუტურად შეუძლებელია. კომპიუტერი საკმაოდ პრაქტიკული ინსტრუმენტი აღმოჩნდა საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადსხვა სფეროსათვის. კომპიუტერებით ხდება ბიბლიოთეკის კატალოგებით მომსახურება, წინააღმდეგ შემთხვევაში ქაღალდების ზღვაში ჩავიძირებოდით; კომპიუტერით ხდება ათასობით მაღალხარისხიანი წიგნის გამოცემა, ურომლისოდაც თავად წიგნის წარმოების პროცესი გაჭიანურდებოდა და შედეგად მრავალ სფეროში წინსვლა შეფერხდებოდა; კომპიუტერით ხდება სახელმწიფო უშიშროებასთან დაკავშირებული უმნიშვნელოვანესი საკითხების გადაწყვეტა და ა. შ.
მიუხედავად ზემოთ აღნიშნულისა, მაინც არის იმგვარი მიზეზი, რაც კომპიუტერთან ფრთხილ დამოკიდებულებას გვაფიქრებინებს. უწინარეს ყოვლისა, საქმე კომპიუტერთან ბავშვის ურთიერთობას შეეხება. რადგან კომპიუტერის ადამიანის ჯანმრთელობაზე უარყოფითი ფიზიკური ზეგავლენა უკვე არავისათვისაა საეჭვო, ისიც ყველასათვის ცნობილია, რომ ვერანაირი დამცავი ეკრანი ვერ იცავს ადამიანს გამოსხივებისაგან. არც ის არის შემთხვევითი, რომ მთელ მსოფლიოში მიღებულია კომპიუტერთან მუშაობის დროითი ნორმები. ექიმებმა კარგად იციან, რომ ისინი, ვინც კომპიუტერთან ხშირად ატარებენ დროს, სისხლში ლეიკოციტების რაოდენობა ძლიერ დაწეული აქვთ, რაც ორგანიზმის დაცვითი ფუნქციის მკვეთრ დაქვეითებასა და დაავადებათა მიმართ წინააღმდეგობის უნარის მოსუსტებას ნიშნავს.
ერთ-ერთ სამედიცინო ცენტრში ექიმებმა ჩაატარეს ექსპერიმენტი, ადამიანის ფიზიკურ მდგომარეობაზე რა ზეგავლენას ახდენს გარშემო არსებული სხვადასხვა საგნები. აქვე ისიც აუცილებლად უნდა აღვნიშნოთ, რომ ექსპერიმენტს ხელმძღვანეობდა მყარი მატერიალისტი, რომელიც მხოლოდ მატერიალისტური იდეებით ხელმძღვანელობდა. ამ ექიმის გასაკვირად, ექსპერიმენტმა უჩვენა, რომ ნაკურთხი წყალი, ნაკურთხი ზეთი მტკივნეულ ორგანოთა მაჩვე-ნებლის ნორმალიზებას ახდენდა. ამავე ექსპერიმენტით ცნობილი გახდა, რომ კომპიუტერთან ხშირმა ურთიერთობამ მკვეთრად დააგდო ადამიანის იმუნიტეტი. აქედან გამომდინარე გასაგები ხდება, რატომ გაიზარდა ონკოლოგიურ დაავადე-ბათა მატარებელ ადამიანთა რიცხვი. ამ ექიმის შვილი მოზარდი გახლდათ, იგი ძლიერ იყო გატაცებული კომპიუტერული თამაშებით. თავად ეს ექიმი ყვებოდა, თუ როგორ დაარწმუნა მან თავისი შვილი აღნიშნული ექსპერიმენტის უტყუარობაში და როგორ მიანებებინა თავი კომპიუტერული თამაშებით გართობას.
თუმცა, ფიზიკურ ვნებასთან ერთად, კომპიუტერს სულიერ-ფსიქიკური ზიანის მოტანაც შეუძლია ადამიანისათვის. საკითხი კი გაცილებით სერიოზულად დგას, როცა ის ბავშვს ეხება.
კომპიუტერი ადამიანებისათვის მხოლოდ დამხმარე საშუალება არ არის. მასზე თამაშიც შესაძლებელია. მრავალი საბავშვო თამაში, რომლითაც ადრე ბავშვები ერთობოდნენ, დღეს კომპიუტერულ ვერსიად არის ქცეული და ბავშვთა გაზრდილი ინტერესით სარგებლობს. თუკი ადრე ამ თამაშებისათვის ფიზიკური დატვირთვა იყო საჭირო, დღეს თავის შეწუხება აღარ არის აუცილებელი. კომპიუტერი თავადაც კარგად ახერხებს ყველაფერს. თუკი ადრე მეგობარს ირჩევდი და მასთან ცოცხალი ურთიერთობით ცდილობდი თამაშის პირობების დაცვით გამარჯვებისათვის მიგეღწია, დღეს საუკეთესო მეგობრობას თვით კომპიუტერი გიწევს. აღარც კი არის საჭირო ვინმე საიმედო პარტნიორის მონახვა. ამ ფუნქციასაც კომპიუტერი ასრულებს. შესაბამისად, ბავშვის განვითარების ერთ-ერთი ფაქტორი ჩლუნგდება.
კომპიუტერთან თამაში საკმაოდ დიდ გასართობს წარმოადგენს. ხშირია შემთხვევა, როცა ტელევიზორის მსგავსად, კომპიუტერიდან შვილის მოწყვეტა მშობელს უჭირს. ამის გამო ხშირია ისტერიკები და მშობლებთან ურთიერთობის სერიოზული გართულებები. ამის ერთადერთი მიზეზი კი, ბავშვთა ფსიქოლოგე-ბის აზრით, აზარტი გახლავთ. იმდენად დიდია კომპიუტერული თამაშებისაგან გამოწვეული აზარტი, რომ ის ბავშვის გავითარების ნებისმიერ ეტაპზე მწვავედ ავლენს თავს. აზარტული თამაშისათვის დამახასიათებელია დაუსრულებელი განგრძობადობა: დამარცხებულს სურვილი უჩნდება გამარჯვებისა და ამიტომაც თამაშს ახლიდან იწყებს; გამარჯვებულისათვის კი მნიშვნელოვანია მიღწეული შედეგი გაიმყაროს, რისთვისაც, ამავე თამაშში, სულ ახალ თავგადასავლებს ეძებს. ყველაფერ ამას ისიც ემატება, რომ დღესდღეობით კომპიუტერული თამაშები საკმაოდ მრავალფეროვანი სახით არის წარმოდგენილი. პროგრამისტები თითოეულ ვერსიას დაახლოებით 2 წელიწადში ერთხელ ანახლებენ, რასაც დასასრული არა აქვს. აქედან გამომდინარე აზარტი ბავშვთა აზროვნებაში სულ უფრო დომინირებადი ხდება და დამღუპველ შედეგს იძლევა.
ახლა თავად აზარტის შესახებ ვისაუბროთ. აზარტი სულს ვნებათა ნამდვილ ასპარეზად აქცევს. აზარტის დროს ადამიანი სულიერად მთლიანად მოშვებულია თანაც თავად მოთამაშეს ჰგონია, რომ ის აღნიშნულ მომენტში მაქსიმალურად მიზანდასახული, გონებამოკრებილი და მშვიდია. ამ საშინელ და საშიშ მდგომარეობაში შეიძლება ყველა, არათუ არასრულწლოვანი, არამედ ზრდასრული ადამიანი აღმოჩნდეს.
დოსტოევსკის თავის რომანში „მოთამაშე“, აქვს ერთი საოცარი მაგალითი, როცა ხანშიშესული, 75 წლის ქალბატონია აზარტული თამაშებით გატაცებული. ეს აზარტი თავისუფლებას აძლევს ამ ქალში მიძინებულ მრისხანებისა და ვერცხლისმოყვარეობის გამოვლინებას. რუსი ქალბატონი, რომელიც ინვალიდის სავარძელს არის მიჯაჭვული და სიკვდილისათვის ემზადება, ერთ-ერთ გერმანულ საკურორტო ქალაქში ჩადის. ის მიყავთ ერთ ადგილას, სადაც „რულეტკით“ თამაშობენ. თავიდან მოხუცებული ქალბატონი ინტერესით აკვირდება თამაშს და ბოლოს თავის ფსონსაც ჩამოდის. რამდენჯერმე აგებს. შემდგომ ერთხელ მოიგებს, რაც ახალი აზარტის დასაწყისი გახდება. თამაში ისე შეიყოლებს რომანის მოხუცებულ გმირს, რომ ის ხან ფარული, შინაგანი თრთოლვით, ხანაც ცხადად გამოხატული სხეულის ცახცახით გააგრძელებს ფსონების ჩამოსვლას. მრავალი წაგების შემდგომ კვლავ ერთ მნიშვნელოვან მოგებას მიიღებს მოხუცი. მაგრამ როგორც მოსალოდნელი იყო, კარგი მოგების შემდგომაც ქალბატონი თამაშს აგრძელებდა მანამ, სანამ მთელ ქონებას არ დაკარგავს. ეს კი ის ფულია, რომლის მიღებასაც მისი ნათესაობა ვარაუდობდა ამ ქალბატონის გარდაცვალების შემდგომ. მოხუცებული, რომელსაც მთელი ძალისხმევა იმისათვის უნდა მოეხმარებინა, რომ სულისათვის ეზრუნა, ვერ იცლის თავისი მდგომარეობის გასაანალიზებლად. მასში ჩაბუდებულ აზარტის ვნებას აბსოლუტური მონოპოლიზაცია გაუკეთებია მისი გონებისათვის. ამ ქალბატონში აზარტი გარემოსთან ურთიერთობის ერთადერთ საშუალებად იქცევა და მხოლოდ აზარტი კარნახობს ცხოვრების წესებს. აქვე შეიძლებოდა გაგვეხსენებინა შტეფან ცვაიგის ნოველის გმირიც, რომელიც ასევე აზარტული თამაშების ავადმყოფური გავლენის ქვეშაა.
აუცილებელი არ არის, აზარტი მხოლოდ ფულზე თამაშისას იჩენდეს თავს. თუ თამაში მიდის ფსონების გარეშე, მაშინ ვერცხლისმოყვარეობას სიამაყე ენაცვლება, რაც თანხის სანაცვლოდ, თავისი დაუოკებელი ვნების დაკმაყოფილებას მოითხოვს. ამ შემთხვევაში აზარტი სიამაყის ვნებით იკვებება. ახლა ის კარნახობს გამარჯვების წესებს და ეს ხდება მაშინაც, თუ „ჭკვიან მანქანას“ ეთამაშები. ნებისმიერი აზარტული თამაში ჩვენი ცოდვილი ნატურის ბნელ მხარეს საცნაურყოფს. კომპიუტერულ თამაშები, რომელსაც თან აზარტის მწვავე განცდა ახლავს, განსაკუთრებულად პოპულარულია მოზარდებში. მათთან აზარტის ვნება გაცილებით იოლად იდგამს ფესვებს, რაც თავის მხრივ ცხოვრებისეულ აზროვნებაში ჰპოვებს ასახვასა და გამოვლინებას. ამგარად, ადამიანში ბავშვობიდანვე იღვიძებს ლტოლვა ნებისმიერი საშუალებით მიზნის მიღწევისა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე კი მოზარდებში ნოყიერი სულიერი მდგომარეობა იქმნება სიამაყისა, შემდგომში კი ვერცხლისმოყვარეობის ვნებისათვის.
აზარტში მყოფი არასოდესაა კმაყოფილი. როდესაც საქმე თამაშს ეხება, აქ აუცილებლად დგება საკითხი მოგებისა და წაგების შესახებ. სწორედ აქ აჩენს აზარტი თავის ვერაგულ სახეს. მოგების შემთხვევაში, უკვე ფესვგადგმული სიამაყის გამო მოზარდს არ აკმაყოფილებს მიღწეული, რადგან აზარტის ვნება ახალი გამარჯვების მოსაპოვებლად უბიძგებს მას, ხოლო უნებლიე მარცხი აბსოლუტური შეურიგებლობითა და რეალობასთან სასოწარკვეთილი დამოკიდებულებით ცხადდება. ხშირია შემთხვევა, როდესაც აზარტისაგან გონებამიხდილ ადამიანს ელემენტარული წარუმატებლობის შემთხვევაში საკუთარი თავისათვის დიდი ზიანი მიუყენებია.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, საინტერესოა, აზარტის დროს რა მოსდით ბავშებს. როდესაც ბავშვი ეკრანზე გამოსულ საშინელებასა თუ მონსტრს ებრძვის, ის უმძლავრესი მღელვარებითაა შეპყრობილი. მასში იღვიძებს ნეგატიური განწყობები, რასაც თუკი კომპიუტერული თამაშის დროს წარუმატებლობა მოჰყვა, ანუ რაღაცა თამაშში მონსტრი თუ სხვა საშინელება ვერ დაამარცხა, ძლიერ გაღიზიანებულია, ბავშვი თავის უარყოფით ემოციას მშობლებთან, ოჯახის სხვა წევრებთან თუ მეგობრებთანაც გამოხატავს, რაც შემდგომ ქცევის ზოგადი ნორმა ხდება. ყველაფერთან ერთად აღსანიშნავია თავად კომპიუტერული თამაშების სახეებიც. მრავალი თამაში იმდენად უარყოფით გავლენას ახდენს ბავშვთა ნერვულ სისტემაზე, რომ მათი გამოყენება ბევრგან აიკრძალა. ხშირია შემთხვევა, როცა თამაში ათასგვარი დემონური სურათებით არის გამდიდრებული, სადაც მოთამაშეს უწევს მოკლას, წაართვას, მოიტაცოს, ააფეთქოს, გაანადგუროს და სხვ. ამის გამო ზოგიერთი მეცნიერი კომპიუტერულ თამაშებს „ბავშვთა ნარკოტიკებს“ ადარებს.
უკვე აღნიშნულის შემდგომ, ვისაუბროთ იმის შესახებ, თუ რა მოსდის ბავშვის სულს კომპიუტერთან თამაშისას. წარმოვიდგინოთ აბსოლუტურად რეალური სურათი: ბავშვი ზის კომპიუტერთან, ტუჩები მოკუმული აქვს, თითებით კლავიატურას დაყრდნობია და თვალს არ აცილებს კომპიუტერის მონიტორს, სადაც სხვადასხვა დაძაბული სცენები ერთმანეთს ენაცვლებიან. ბავშვი კომპიუტერს თამაშობს.
აღნიშნული ვითარება უფროსებისათვის აბსოლუტურად მისაღებია. მათი შვილი ქუჩაში არ დგას, არამედ სახლში ზის და „უწყინარი თამაშებით“ არის დაკავებული. მათ შეუძლიათ ყოველ ხუთ წუთში შვილს შეეხმიანონ. თუმცა, აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ ასეთ შემთხვევაში შესაძლებელია მხოლოდ ბავშვის გარეგნული მხარის შემოწმება, ხოლო რაც ხდება ბავშვის სულში, ეს აბსოლუტურად შეუმჩნეველი რჩება მშობელს.
კომპიუტერული თამაშებით დაკავებული ბავშვი, საერთოდ შორსაა რეალური სამყაროდან. ამის გათვალისწინებით ის შორსაა როგორც ღმერთისაგან, ასევე თავისი მშობლებისაგან. ის არარსებული სამყაროს მიერ შემოთავაზებული სიცრუითა და ვნებით არის მოცული. ის თამაშის დროს იმ სამყაროში იწყებს ცხოვრებას, რომელიც რეალურად არ არსებობს. თამაშით გამოწვეულ აზარტს ბავშვი მღელვარებამდე მიყავს, ეს მღელვარება კი აბსოლუტურ სიცარიელეში ხვდება. პრინციპში, ამ დროს სწორედ ის ხდება, რაც ტელე თუ ვიდეო ფილმების ყურებისას ფიქსირდება. ბავშვის რეალურ ცხოვრებაში არარეალური სამყაროს ფუჭი განცდები იჭრება და სულისათვის სასარგებლო იმ განცდების ადგილს იჭერს, რომელიც აუცილებელია მოზარდის ნორმალური ჩამოყალიბებისათვის. თუმცა კომპიუტერული თამაშების და ფილმების ყურების შედეგად მიღებულ განცდებს შორის მაინც არის ერთი პრინციპული გასხვავება. კომპიუტერული თამაშების სპეციფიკა ადამიანს პასიურ მაყურებლად არ ამყოფებს. ამ შემთხვევაში ხდება მოთამაშის აქტიურ, ქმედით პიროვნებად ქცევა. შესაბამისად, მოთამაშე თამაშისას ცხოვრობს არა რეალურ, არამედ ილუზორულ სამყაროში. მაგალითად, ზოგიერთ ორთაბრძოლის ამსახველ თამაშში ბავშვი ერთ-ერთ მოწინააღმდეგეს განასახიერებს. მაუსის ღილაკზე ყოველი თითის დაჭერა მოწინააღმდეგის სულ უფრო მეტ დასახიჩრებასა თუ დაჭრას იწვევს. მოთამაშე ხედავს, თუ როგორ დგება სისხლის გუბე მისი ხელის მოძრაობის კვალობაზე. ამგვარი რამ კი მეორდება ყოველ დღე, ასჯერ, ათასჯერ. ბავშვისათვის ეს ყოველივე ჩვეული ხდება. ის ეჩვევა ძალადობას. კომპიუტერის ილოზორულ სამყაროში შემოთავაზებული იოლად გადასატანი „დაჭრები“ თუ „დასახიჩრებები,“ ბავშვის გონებაში ადაპტირებას განიცდიან.
ილუზორული სამყარო არსებობს საკმაოდ პრიმიტიული და მკაცრი კანონებით, რომელსაც მოთამაშე მთლიანად ემორჩილება. ის სწორედ იმ გადაწყვეტილებებს ღებულობს, რისი მიღებაც პროგრამისტებმა დაავალეს ამა თუ იმ თამაშში მიზნის მისაღწევად. ბავშვთან მიმართებაში აუცილებელია მივუთითოთ იმის შესახებ, რომ პროგრამისტები ახერხებენ თავად მოზარდებში მოახდინონ ილუზორული სამყაროს კანონთა შთანერგვა, რასაც ბავშვის იოლად დამყოლი ბუნების გამო იოლად ახორციელებენ. ხდება ბავშვების აზროვნების პროგრამირება, რაც მოზარდებში თავისებურ სიახლეებსა და ზნეობრივ სტერეოტიპებს აყალიბებს.
ისმის კითხვა: მაინც რას უნერგავენ კომპიუტერული თამაშები მოზარდებს აზროვნებაში? უწინარეს ყოვლისა ბავშვი ეჩვევა იმ აზრს, რომ მიზნის მიღწევა და გამარჯვება ხდება იმ შემთხვევაში თუ ხარ ძლიერი, მოხერხებული, დაუნდობელი, და ა. შ. ადამიანური პიროვნება კომპიუტერული თამაშების სამყაროში არაფერს ნიშნავს. ის აქ არ არის ხატი ღვთისა, არამედ როგორც „პირობითი მოწინააღმდეგე“ ან „სამშენებლო მასალა.“ ამასთან მოზარდისათვის აბსოლუტურად მისაღებია უცხოპლანეტელებითა თუ მონსტრებითა და დემონებით დასახლებულ სამყაროსთან ურთიერთობის შესაძლებლობა. ეს უკანასკნელი შთაბეჭდილება კი თუ მოახერხებს და ბავშვში ღრმად გაიდგამს ფესვებს, მაშინ შედეგად აუცილებლად სულიერად არამდგრად და ნერვიულ პიროვნებას მივიღებთ.
ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ინტერნეტში უხვადაა სხვადასხვა სახის პორნო და ეროტიული საიტები, რომლებიც მოზარდისთვის ადვილად ხელმისაწვდომი ხდება ხოლმე.
ამგვარად, კომპიუტერულ თამაშებთან დაკავშირებით არსებული პრობლემა მთელი სიმწვავით დგას დღევანდელი მოზარდი თაობის რეალობაში. არსებული პრობლემის წაყრუება კი არ შეიძლება, რადგან საქმე ეხება ჩვენს მომავალ თაობას, რომელთა აზროვნების წესმაც ხვალინდელი დღე უნდა განსაზღვროს.
ყოველივე ზემოთქმული იმას კი არ ნიშნავს, რომ კომპიუტერს მხოლოდ უარყოფითი გავლენა აქვს მოზარდზე, რა თქმა უნდა არა. კომპიუტერს შეუძლია და აწვდის კიდეც მოზარდს ბევრ საინტერესო ინფორმაციას. ბავშვები ეჩვევიან თანამედროვე სამყაროში ესოდენ აუცილებელ ურთიერთობას ტექნიკასთან და ა.შ. უბრალოდ საჭიროა კეთილისა და ბოროტის ერთმანეთისგან ყურადღებით გარჩევა
Подписаться на:
Сообщения (Atom)
მანანა მგელაძის ბლოგი: intelis treningi: გრიგოლ ხანძთელი
-
ბრძოლაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება სწორად შერჩეულ სტრატეგიას. ჭკვიანი მხედართმთავრები ითვალისწინებდნენ მის 6 ძირითად ელემენტს: ტემ...
-
წინადადება არის სიტყვა, ან სიტყვათა ჯგუფი, რომელიც დასრულებულ აზრს გამოხატავს. ქართული ენის მორფოლოგიური აგებულებიდან გამომდინარე...

